اصلاح الگوهاي آموزش قرآن 3
همان طور که ميدانيد در کسب مهارت خواندن قرآن، در دورهي ابتدايي بيشتر روخواني قرآن و در دورهي راهنمايي روانخواني مورد نظر است. روخواني قرآن از دو مرحلهي بخش خواني و شمردهخواني تشکيل ميشود و روانخواني نيز خواندن قرآن به صورت عادي و با سرعت معمولي است.(گاهي نيز هر سه مرحلهي بخشخواني، شمردهخواني و روانخواني را روخواني يا خواندن قرآن در نظر ميگيرند.) نکتهي بسيار مهمي که حتماً در آموزش خواندن قرآن بايد مورد توجه باشد،اين است که اگر دانشآموزي مرحلهي روخواني (بخشخواني و شمردهخواني) را به خوبي فرا نگرفته باشد و نتواند ترکيبهاي نسبتاً دشواربرخي از عبارتهاي قرآني را به روش بخشخواني يا شمردهخواني بخواند و اين گونه مشکلات خود را رفع کند،هميشه در روخواني آيات قرآن مشکل خواهد داشت؛ هر چند که ممکن است آيات يک درس را روان و خوب بخواند.
از اين رو، دبيران گرامي به ويژه در جلسات اول بايد با ارزشيابي تشخيصي، سطح توان کلي دانشآموزان خود را بسنجد. البته انتظار ميرود که مرحله روخواني در دورهي ابتدايي طي شده باشد ولي به هر حال با وجودمشکلاتي ممکن است برخي از دانشآموزان هنوز به تمرين در مرحلهي روخواني يعني بخشخواني و شمردهخواني نيازمند باشند. اگر تعداد اين افراد در کلاس زياد باشد، معلم بايد چند جلسه در اين زمينه کار کند تا مشکل روخواني آنان حل شود وبه علاوه، در طول سال تحصيلي هر گاه نياز باشد در اين باره تذکر دهد و تمرينهاي لازم را طرح و حل کند. اگر تعدادي از دانشآموزان اين مشکل را داشته باشند،معلم ميتواند با اختصاص دادن زمان خاصي به آنها، ايشان را به سطح کلاس برساند. براي آشنايي بيشتر با چگونگي آموزش و تمرين روخواني و برخي نکات و روشهاي مهم آن، توضيحاتي در پايان همين بخش (روش آموزش قرائت) در صفحهي 34 آمده است.با مراجعه به اين صفحات و دقت در مطالب آن، ميتواند مشکل روخواني دانشآموزان را به بهترين شکل برطرف کنيد.
اينک به بيان روش خاص آموزش قرائت (روانخواني) آيات دروس ميپردازيم.
آيات هر درس به صورت قرائت آموزشي و هر جمله دوبار در نوار صوتي ارائه شده است. کلمهها و ترکيبهاي مشکل درس که زير آنها خط کشيده شده است نيز، بازخواني شدهاند.
دانشآموزان، ابتدا هر آيه و عبارت قرآني را گوش ميدهند، به آيات درس نگاه ميکنند و خط ميبرند؛ سپس،آن عبارت را شبيه نوار و همراه با آن تکرار ميکنند. به اين ترتيب، گوش آنها با تلفظ و نظم و آهنگ قرائت مأنوس ميشود، چشم آنها با ترکيبات حروف و علايم کلمهها آشنا ميگردد و زبان آنها با بيان صحيح کلمات و آيات عادت ميکند. در نتيجه، به طور نسبي ميتوانند شبيه نوار بخوانند يا حداقل روانخواني قرآن را به طور کامل فراگيرند.
آيات هر درس با توجه به مراحل و نکات زير تدريس ميشود.
1- دبير محترم دستگاه ضبط صوت و محل آيات درس را در نوار، قبل از ورود به کلاس آماده ميکند.
2- پيش قرائت؛ از دانشآموزان ميخواهيم که آيات درس را ظرف چند دقيقه به صورت آهسته بخوانند و به طور نسبي با کلمهها و ترکيبهاي آيات آشنا شوند.
3- تمرين با نوار؛ ضبط صوت را روشن ميکنيم و از دانشآموزان ميخواهيم که با نگاه کردن به متن آيات درس، هر عبارت را ابتدا گوش کرده سپس همراه نوار و به صورت دسته جمعي، شبيه نوار بخوانند.
4- کلمهها و ترکيباتي که زير آنها خط کشيده شده است نيز يک بار شنيده و بار ديگر همراه با نوار خوانده ميشوند.
تذکر: دبير محترم نبايد اصطلاح "مشکل" را دربارهي کلمهها و ترکيباتي که زير آنها خط کشيده شده است. براي دانشآموزان به کاربرد و مشکل بودن را به آنها القاکند بلکه بايد بگويد که به کلماتي که زير آنها خط کشيده شده است، دوباره با دقت گوش دهند و آنها را تکرار کنند. در صورت نياز،ميتوانيد اين گونه ترکيبها را روي تخته بنويسيد و با اشاره به بخشهاي آن، از دانشآموزان بخواهيد آنها را همه با هم به صورت بخش و بخش و سپس شمرده بخوانند.
5- در حين تمرين قرائت با نوار،دانشآموزان به متن آيات نگاه ميکنند و با وسيلهي مناسب کلمات قرآن را نشان ميدهند؛ به علاوه با نوار همراهي ميکنند و شبيه آن ميخوانند. دبير محترم به افرادي که خط نميبرند، با نوار همراهي نميکنند، نميخوانند،تندتر يا کندتر از نوار ميخوانند و يا کم توجهي يا بي توجهي ميکنند، به شيوهي مناسب و با مهرباني تذکر ميدهد و توجه آنها را به تمرين منظم با نوار جلب ميکند.
6- خوب است براي خواندن عبارتهاي بلند، تذکر داده شود که دانشآموزان آماده شوند و نفس عميقي بگيرند.
7- پس از تمام شدن زمان تمرين قرائت با نوار،ضبط صوت را خاموش ميکنيم.
8- فردخواني و ارزشيابي اوليه: از دانشآموزان ميخواهيم که هر کدام يک سطر از آيات درس را به طور منظم و صحيح بخوانند.اشکالات احتمالي آنها را به شيوهي مناسب اصلاح ميکنيم و مقابل اسم آنها علامت ميزنيم تا بدانيم مهارت قرائت هر کدام در چه سطحي است. آنگاه توصيههاي لازم را به آنان گوشزد ميکنيم.
چند تذکر
1- درمواردي که سطر،کوتاه و ساده است، دانشآموز ميتواند دو يا سه سطر بخواند.
2- مناسب است ابتدا افراد قويتر و سپس افراد ضعيفتر و خجالتي بخوانند؛ به اين ترتيب، افراد ضعيف، آمادگي بيشتري پيدا ميکنند و به تدريج از ترس و اضطراب آنها کاسته ميشود.
3- بهتر است عبارتهاي طولاني و مشکل را ابتدا افراد قويتر و عبارتهاي کوتاه و ساده را افراد ضعيفتر بخوانند؛ به اين ترتيب، افراد ضعيفتر نيز احساس توانايي و موفقيت خواهند کرد.
با انجام مراحل ياد شده، تدريس قرائت آيات درس پايان ميگيرد. همان طور که قبلاً گفته شد، ممکن است اين فعاليت تا 40 دقيقه در کلاس ادامه يابد و با تمرين کافي،هم برخي از نواقص گذشتهي دانشآموزان برطرف شود وهم مهارتهاي لازم در آنان شکل گيرد و تقويت شود. پس از پايان يافتن اين بخش، براي انجام تکليف و فعاليتهاي خارج از کلاس مربوط به بخش قرائ اصلاح اشکالات قرائت دانشآموزان:
معمولاً در قرائت دانشآموزان، اشکالات و اشتباهاتي مشاهده ميشود که ناشي از ضعف مهارت روخواني يا مربوط به خطاي چشم، عجله، اضطراب وعدم اعتماد به نفس است. اين اشکالات، يا تکراري و عمومياند،( به ويژه در کلمات و ترکيبات مشکل) ياموردي و مربوط به قرائت هر فرد.
دبير محترم بايد با روشهاي مختلف رفع اين گونه اشکالات، متناسب با نوع هر اشکال آشنا باشد تا آنها را به شيوهي صحيح اصلاح کند و توانايي مهارت روخواني را در دانشآموزان پرورش دهد. براي کسب موفقيت بيشتر در اصلاح قرائت دانشآموزان، به نکات زير توجه کنيد.
--------------------------------------------------------------------------------------------
1- دبير محترم بايد با صحت قرائت آيات درس،آشنايي کامل داشته باشد تا بتواند اشکالات و اشتباهات دانشآموزان را تشخيص دهد و به شيوهي مناسب به اصلاح آنها بپردازد. از اين رو،لازم است تا پيش از تدريس با متن آيات درس و قرائت آموزشي آنها در نوار، به طور کامل آشنا شود تا با آمادگي لازم به تدريس و پرسش بپردازد.
2-براي تذکر کردن به دانشآموز، نبايد قرائت او را قطع کنيم بلکه صبر ميکنيم تا وقف کند و سپس، تذکر ميدهيم.
3-خيلي خوب است که قبل از هر تذکر و تصحيح غلط، دانشآموز را براي کلماتي که صحيح خوانده است، تشويق کنيم و سپس، از او بخواهيم تا با دقت مجدد، تا حد امکان، خودش اشتباه خود را تصحيح کند.
4-در صورتي که مجدداً اشتباه تکرار شد، به طور مستقيم تذکر نميدهيم بلکه خطاب به همهي دانشآموزان تذکر ميدهيم تا فردي که اشتباه خوانده است، مضطرب نشود و ساير دانشآموزان که همان اشتباه را دارند، متذکر شوند و حالت صحيح را بياموزند.
5-بهتر است براي اصلاح اشتباه، حالت صحيح را بلافاصله نخوانيم بلکه با استفاده از شيوههاي مختلف، توجه دانشآموزان را به حالت صحيح جلب کنيم.
6-توجه و نگاه دانشآموزان را به متن کلمه و ترکيب مورد اشتباه جلب ميکنيم.
7-در صورت نياز، دانشآموزان ميخواهيم به شنيدن قرائت کلمه و ترکيب مورد نظر از طريق نوار، توجه کنيد.
8-عبارت مورد نظر را تکرار ميکنيم ولي کلمه يا ترکيبي را که اشتباه خوانده شده است، نميخوانيم بلکه نحوهي خواندن آن را از
دانشآموزان سؤال ميکنيم يا حالت اشتباه را با حالت صحيح به صورت سؤال مقايسه ميکنيم تا دانشآموزان خود، حالت صحيح را تشخيص دهند و بخوانند.
9-بهتر است در حين مقايسه،بخشي را که اشتباه خوانده شده است، با تأکيد و صداکشي بخوانيم.
10-در صورت نياز،از دانشآموزان ميخواهيم کلمه يا ترکيب مورد نظر را به صورت بخش بخش بخوانند؛ براي اين کار کلمه يا ترکيب مورد نظر را روي تخته مينويسيم و با اشارهي صحيح(دربارهي چگونگي اشارهي صحيح، توضيحات بيشتر خواهد آمد. ضمناً به منظور آشنايي کامل با اين مطلب، ميتوانيد به کتاب "روش آموزش قرآن در دورهي ابتدايي" کد 6011 مراجعه کنيد.)
11- پس از مشخص شدن مورد اشتباه و حالت صحيح آن،از دانشآموزان ميخواهيم که عبارت و آيهي مورد نظر را به صورت دسته جمعي تکرار کنند يا يک دانشآموز توانا و داوطلب آن را بخواند؛ آن گاه همان دانشآموزي که اشتباه خوانده است، تکرار کند.
12- در صورتي که دانشآموز ياد شده باز همان اشتباه را تکرار کرد، از دانشآموز ديگري ميخواهيم که عبارت را تکرار کند و خواندن بقيهي آيهها را به کمک ساير دانشآموزان ادامه ميدهيم.
13- نياز نيست که اشکالات هر دانشآموز، حتماً در همان جلسه اصلاح شود؛ زيرا بعضي از دانشآموزان براي کسب مهارت لازم، به زمان بيشتري نياز دارند.
--------------------------------------------------------------------------------------------
بعضي از دانشآموزان ممکن است لکنت زبان داشته باشند و خواندن آنها با تکرار و مکثهاي مکرر و کندي همراه باشد. دبير محترم بايد با اين افراد برخورد لطيف و مناسبي داشته و ترتيبي دهد که آنان در مقابل ديگر دانشآموزان؛ خجالت زده نشوند. يا خداي ناکرده مورد تمسخر قرار نگيرند؛ اين امر از اتلاف وقت کلاس ودرس نيز جلوگيري ميکند.ت تذکرات لازم ارائه مي شود.
چگونگي تقويت روخواني قرآن دانشآموزان
همان طور که در ابتداي بحث روش آموزش قرائت گفته شد، برخي از دانشآموزان در دورهي ابتدايي مرحلهي روخواني قرآن را به خوبي طي نکردهاند و توانايي صحيح خواندن عبارتهاي قرآني را ندارند. از آن جا که صحيح خواندن قرآن در تقويت علاقهمندي به يادگيري آموزش اين کتاب آسماني نقش به سزايي دارد و هم چنين در دورهي راهنمايي مطالب خاصي براي يادآوري برخي قواعد ضروري روخواني در نظر گرفته شده است، بايد براي رفع اين مشکل، فعاليت ويژهاي صورت پذيرد.
قبل از اين که به نحوهي آموزش بپردازيم،لازم است با علت اساسي ضعف اين گونه دانشآموزان در صحيح نخواندن عبارات قرآن آشنا شويم. دانش آموز سال اول راهنمايي حرکات، علايم، حروف و حتي ترکيبات را به طور مجزا ميشناسد و صحيح ميخواند ولي هنگام خواندن کلمهها يا عبارتها به علت عدم دقت در بازشناسي حرکات و ترکيبات و هم چنين به علت "کل خواني" کلمهها و عبارتها، به اشتباه ميافتد. چنين دانشآموزي بايد با تمرين در تمرکز و بازشناسي حرکات و ترکيبات و دقت در آنها به توانايي صحيح خواندن عبارتهاي قرآني دست يابد.
براي حل اين مشکل از چنين دانشآموزي ميخواهيم يک عبارت قرآني را آرام و شمرد به صورت بخش بخش بخواند و براي خواندن بخش بخش و دقت در بازشناسي، به ترتيب زير عمل کند.
ابتدا به حرکت حرف دقت کند و پس از شناسايي دقيق، به حرکت حرف بعدي نگاه کند؛ براي انجام دادن اين کار، بايد چشمش کمي جلوتر از زبانش پيش برود. با توجه به حرکت حرف بعدي، يکي از چهار حالت زير پيشميآيد:
1- حرف بعدي داراي يکي از حرکات کوتاه (ﹷﹻﹹ) يا بلند (ـا _ٰ،ـي، ـيـ ،ـو) و يا تنوين(ﹱـــٍ ٌ)است؛ در اين صورت حرف موردنظر و حرکت آن را در يک بخش ميخواند؛
2- حرف بعدي ساکن (ـْ) است؛ آن حرف را با حرکتش همراه با حرف ساکن در يک بخش ميخواند.
3- حرف بعدي مشدد است؛ همان طور که ميدانيد، حرف مشدد از دو حرف تشکيل شده که اولي ساکن و دومي داراي حرکت است. از اين رو، حرف مورد نظر با حرف اول مشدد در يک بخش خوانده ميشود و حرف دوم مشدد حرف بعد از خود خوانده ميشود.
4- حرف بعدي از حروف ناخواناست؛ به حرکت و علامت اولين حرف بعد از حروف ناخوانا دقت ميکند و با توجه به دستور گفته شده ميخواند.
براي نمونه به خواند بخش بخش آيه زير توجه کنيد.
فَيَقولَ رَبِ ّ لَوْلا اَخَّرْتَني اِلـٰي اَجَلٍ قَريبٍ
فََاَصَّدَّقَ و اَکُنْ مِنَ الّصالِحينَ
- حروف "فـَ ، يـَ ، قو" در کلمهي "فَيَقولَ" و "جـَ ،لٍ" در کلمهاي "اَجَلٍ" هر يک به تنهايي در يک بخش خوانده ميشوند و در واقع، مثالي براي نوع اول از موارد چهارگانهي گفته شده هستند؛ زيرا حرف بعد از آنها نه ساکن است و نه مشدد بلکه يا حرکت کوتاه دارد يا حرکت بلند يا تنوين.
- حرف "کـُ" در کلمهي " اَکُنْ" با حرف ساکن پس از خود در يک بخش خوانده ميشود و اين حرف، مثالي براي نوع دوم از موارد چهارگانهي گفته شده است.
- حرف "رَ" در کلمهي "رَبِّ "مثالي براي نوع سوم است. در اين مثال، حرف "رَ" در يک بحش همراه با اولين حرف مشدد (بْ) و حرف دوم مشدد نيز با کسرهي خودش خوانده ميشود؛ يعني به اين صورت:رَبِّ= رَبْ + بِ؛اَخَّرْتَني = اَخـْ + خَرْ+تَ+ني، فَاَصَّدَّقَ=فـَ + اَصـْ + صـَدْ + دَ + قَ
- حرف "نَ" در ترکيب "مِنَ الصّالِحينَ" مثالي براي نوع چهارم است؛ زيرا "الـ" ناخوانا و حرف بعد از آنها مشدد است. پس، "نَ"با حرف مشدد در يک بخش خوانده ميشود؛ يعني به صورت "ـنَ + صـْ ،صـا"
در اين جا مناسب است نحوهي اشارهي صحيح که در صفحات، قبل از آن سخن به ميان آمد، توضيح داده شود. در صورتي که لازم است مراحل بخش خواني را با دانشآموزان تمرين کنيد يا نياز است دانشآموزان نحوهي خواندن يک ترکيب مشکل را بياموزند، آن ترکيب يا عبارت را به طور واضح روي تخته بنويسيد(مانند شيوهي نوشتن آيات کتاب درسي).آن گاه در حالي که خطکش يا وسيلهي مناسب ديگري در دست داريد،به يکي از دو شيوهي زير به حرکات و بخشها اشاره کنيد.
الف- اشارهي ثابت به صداهاي کوتاه، الف کوچک و تنوين:در اين حالت دست شما و خط کش اشاره به طور ثابت و بدون حرکت، صداي کوتاه يا الف کوچک يا تنوين را نشان ميدهد. براي مثال، در ترکيب "اِلـٰي اَجَلٍ" ابتداي کسرهي "ﹻ" را نشان ميدهيد و از دانشآموزان ميخواهيد که همه با هم بگويند "اِ". آن گاه الف کوچک، را نشان ميدهيد تا بگويند :"لا". سپس، فتحهي "ﹷ" را نشان ميدهيد و آنها ميگويند: "اَ" . بعد، فتحهي "جـَ" را نشان ميدهيد تا بگويند: "جـَ" و بالاخره تنوين "_ٍ"را نشان ميدهيد تا بگويند "لٍ". در همهي اين موارد دست شما ثابت است؛ حرکات را يکي يکي نشان ميدهيد و دانشآموزان بخش بخش ميخوانند يعني بدون جلو زدن از شما، پيش ميروند. توجه داشته باشد که در همهي اين موارد ، شما فقط به حرکات اشاره ميکنيد نه به حروف.
ب- اشارهي متحرک از حرف به سوي صداهاي کشيده، به سوي حرف ساکن يا مشدد بعدي:
در اين حالت، دست شما خط کش اشاره از سوي حرف به سمت صداي کشيده يا از حرکت به سوي حرف ساکن يا مشدد حرکت ميدهد؛ مانند حرکت از حرف "قـ" به سمت صداي کشيدهي "ـو" در کلمهي "فَيَقولَ". دقت داشته باشيد که نماد "ـو" در اين کلمه در واقع صداي کشيده است نه يک حرف صامت يا مانند اشارهي متحرک از "لـ" به سوي صداي کشيدهي "ا" در کلمهي "لا" يا مانند اشارهي متحرک از حرف "کُ" به سوي حرف ساکن "نْ" در کلمهي " اَکُنْ"يا مانند اشارهي متحرک از حرف "اَ" به سوي حرف مشدد"صـَّ" در کلمهي "فَاَصَّدَّقَ"(براي آشنايي بيشتر به کتاب "روش آموزش قرآن در دورهي ابتدايي" کد 6011 مراجعه کنيد.)
آن چه بيان شد، کليد اصلي حل مشکل روخواني است. اين روش بسيار ساده و مؤثر است و اميدواريم با آشنايي بيشتر و به کار گرفتن آن، مشکل دانشآموزان را حل کنيد. با توجه به علامتي که دارد و نيز با توجه به نوع علامت حرف بعد از خود خوانده ميشود.
4- حرف بعدي از حروف ناخواناست؛ به حرکت و علامت اولين حرف بعد از حروف ناخوانا دقت ميکند و با توجه به دستور گفته شده ميخواند.
براي نمونه به خواند بخش بخش آيه زير توجه کنيد.
فَيَقولَ رَبِ ّ لَوْلا اَخَّرْتَني اِلـٰي اَجَلٍ قَريبٍ
فََاَصَّدَّقَ و اَکُنْ مِنَ الّصالِحينَ
- حروف "فـَ ، يـَ ، قو" در کلمهي "فَيَقولَ" و "جـَ ،لٍ" در کلمهاي "اَجَلٍ" هر يک به تنهايي در يک بخش خوانده ميشوند و در واقع، مثالي براي نوع اول از موارد چهارگانهي گفته شده هستند؛ زيرا حرف بعد از آنها نه ساکن است و نه مشدد بلکه يا حرکت کوتاه دارد يا حرکت بلند يا تنوين.
- حرف "کـُ" در کلمهي " اَکُنْ" با حرف ساکن پس از خود در يک بخش خوانده ميشود و اين حرف، مثالي براي نوع دوم از موارد چهارگانهي گفته شده است.
- حرف "رَ" در کلمهي "رَبِّ "مثالي براي نوع سوم است. در اين مثال، حرف "رَ" در يک بحش همراه با اولين حرف مشدد (بْ) و حرف دوم مشدد نيز با کسرهي خودش خوانده ميشود؛ يعني به اين صورت:رَبِّ= رَبْ + بِ؛اَخَّرْتَني = اَخـْ + خَرْ+تَ+ني، فَاَصَّدَّقَ=فـَ + اَصـْ + صـَدْ + دَ + قَ
- حرف "نَ" در ترکيب "مِنَ الصّالِحينَ" مثالي براي نوع چهارم است؛ زيرا "الـ" ناخوانا و حرف بعد از آنها مشدد است. پس، "نَ"با حرف مشدد در يک بخش خوانده ميشود؛ يعني به صورت "ـنَ + صـْ ،صـا"
در اين جا مناسب است نحوهي اشارهي صحيح که در صفحات، قبل از آن سخن به ميان آمد، توضيح داده شود. در صورتي که لازم است مراحل بخش خواني را با دانشآموزان تمرين کنيد يا نياز است دانشآموزان نحوهي خواندن يک ترکيب مشکل را بياموزند، آن ترکيب يا عبارت را به طور واضح روي تخته بنويسيد(مانند شيوهي نوشتن آيات کتاب درسي).آن گاه در حالي که خطکش يا وسيلهي مناسب ديگري در دست داريد،به يکي از دو شيوهي زير به حرکات و بخشها اشاره کنيد.
الف- اشارهي ثابت به صداهاي کوتاه، الف کوچک و تنوين:در اين حالت دست شما و خط کش اشاره به طور ثابت و بدون حرکت، صداي کوتاه يا الف کوچک يا تنوين را نشان ميدهد. براي مثال، در ترکيب "اِلـٰي اَجَلٍ" ابتداي کسرهي "ﹻ" را نشان ميدهيد و از دانشآموزان ميخواهيد که همه با هم بگويند "اِ". آن گاه الف کوچک، را نشان ميدهيد تا بگويند :"لا". سپس، فتحهي "ﹷ" را نشان ميدهيد و آنها ميگويند: "اَ" . بعد، فتحهي "جـَ" را نشان ميدهيد تا بگويند: "جـَ" و بالاخره تنوين "_ٍ"را نشان ميدهيد تا بگويند "لٍ". در همهي اين موارد دست شما ثابت است؛ حرکات را يکي يکي نشان ميدهيد و دانشآموزان بخش بخش ميخوانند يعني بدون جلو زدن از شما، پيش ميروند. توجه داشته باشد که در همهي اين موارد ، شما فقط به حرکات اشاره ميکنيد نه به حروف.
ب- اشارهي متحرک از حرف به سوي صداهاي کشيده، به سوي حرف ساکن يا مشدد بعدي:
در اين حالت، دست شما خط کش اشاره از سوي حرف به سمت صداي کشيده يا از حرکت به سوي حرف ساکن يا مشدد حرکت ميدهد؛ مانند حرکت از حرف "قـ" به سمت صداي کشيدهي "ـو" در کلمهي "فَيَقولَ". دقت داشته باشيد که نماد "ـو" در اين کلمه در واقع صداي کشيده است نه يک حرف صامت يا مانند اشارهي متحرک از "لـ" به سوي صداي کشيدهي "ا" در کلمهي "لا" يا مانند اشارهي متحرک از حرف "کُ" به سوي حرف ساکن "نْ" در کلمهي " اَکُنْ"يا مانند اشارهي متحرک از حرف "اَ" به سوي حرف مشدد"صـَّ" در کلمهي "فَاَصَّدَّقَ"(براي آشنايي بيشتر به کتاب "روش آموزش قرآن در دورهي ابتدايي" کد 6011 مراجعه کنيد.)
آن چه بيان شد، کليد اصلي حل مشکل روخواني است. اين روش بسيار ساده و مؤثر است و اميدواريم با آشنايي بيشتر و به کار گرفتن آن، مشکل دانشآموزان را حل کنيد.
روش آموزش موضوعات شناخت قرآن
1- قبل از آغاز تدريس بخش شناخت قرآن،دبير محترم دربارهي اهداف مباحث شناخت براي دانشآموزان توضيحات لازم را بيان ميکند تا آنان با اهداف و فلسفهي طرح مباحث مختلف شناخت آشنايي لازم را پيدا کنند.
2- دبير محترم، روش تدريس بخش شناخت را به طور مختصر براي دانشآموزان بيان ميکند.
3- در آغاز تدريس هر موضوع، دبير محترم توضيحات مختصري ميدهد و گاهي نيز به تشخيص خود، قسمتي ازمتن را ميخواند.
4- متن شناخت توسط يک نفر از دانشآموزان خوانده ميشود(طوري برنامهريزي شود که دانشآموزان براي خواندن مباحث به طور تصادفي انتخاب شوند).
5- پس از خواندن متن، ميتوان با طرح سؤالات واگرا، با دانشآموزان دربارهي آن، به گفت و گو پرداخت و از طريق بارش فکري، به سؤالات آنان پاسخ داد.
6- ميتوانيد از دانشآموزان بخواهيد که براي تکميل مباحث شناخت، تحقيقات دستهجمعي يا انفرادي انجام دهند و در فرصتهاي پيش آمده درکلاس دربارهي آن به گفت و گو بپردازند.
7- تشويق کردن دانشآموزان به فعاليتهاي قرآني خارج از کلاس ميتواند زمينهي انس بيشتر آنها را با قرآنکريم فراهم آورد.
8- از دانشآموزان بخواهيد درباره تصاوير موجود در کتاب گفت و گو کنند؛ شما نيز توضيحات آنها را کامل کنيد يا زمينهي تحقيق را براي آنان فراهم آوريد.
تذکر: بسيار مناسب است دبير محترم دربارهي موضوعات شناخت، مطالعات خارج از کتاب و تکميلي داشته باشد.